Thầy Kevin Nguyễn, với hơn 20 năm sinh sống và làm việc tại Mỹ. Từng du học và định cư Mỹ bằng chính năng lực của bản thân; là trainer cho các tập đoàn lớn như Expeditors, Abbott Vietnam, Bến Thành Group… Hơn 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hướng nghiệp; từng tư vấn hướng nghiệp, du học cho hơn 500 học sinh và sinh viên tại TP. Hồ Chí Minh… và nhiều thành tích khác.

Xuất phát điểm của thầy Kevin Nguyễn

Không được sinh ra trong một gia đình khá giả, thời niên thiếu Kevin đã làm đủ mọi việc để giúp bố mẹ chèo chống gia đình. Chính những tháng ngày gian khổ này luyện cho Kevin ý chí mãnh liệt và tinh thần vượt khó. Anh luôn đạt thành tích học tập rất tốt. Học xong cấp 3, điểm thi đại học của anh nằm trong top 10 trên tổng số 15,000 sinh viên thi vào Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh. Kevin cũng đồng thời là một trong số ít học sinh được học bổng du học Nga.  Tuy nhiên, mối quan hệ nguội lạnh giữa Nga và Việt Nam, cộng với việc Liên Xô sụp đổ vào năm 1991 đã tác động mạnh lên quyết định của Kevin và gia đình. Anh không đi du học Nga nữa mà tập trung học đại học. Sau hai năm học đại cương, anh là một trong 60 sinh viên ưu tú nhất lớp trong số 1000 sinh viên được lựa chọn vào học ngành Ngoại thương, một trong những ngành học danh giá nhất vào thời điểm đó. Rất nhanh sau đó, Kevin được sự tín nhiệm của bạn bè và thầy cô với vai trò lớp trưởng và được mọi người vô cùng yêu quý. Kevin cũng chưa từng bỏ lỡ cơ hội việc làm nào. Từ năm nhất đại học anh đã là gia sư. Việt Nam lúc đó đang bước vào thời kỳ hội nhập với ngày càng nhiều công ty nước ngoài đổ bộ vào Việt Nam. Lên đến năm 3 đại học, trong khi nhiều bạn khác vẫn dùi mài kinh sử, Kevin đã chính thức làm việc cho công ty Johnson and Johnson với mức thu nhập đáng mơ ước. Sau hai năm, Johnson and Johnson đề nghị cấp học bổng du học cho Kevin tại Mỹ để quay về phát triển thị trường Việt Nam nhưng Kevin từ chối. Anh cũng lên đường du học Mỹ nhưng theo con đường của riêng mình. Vì các trường ở Mỹ không chấp nhận kết quả của đại học Việt Nam, Kevin phải học lại 1 năm cuối tại Đại học Northwood University với sự giúp đỡ của anh Anthony Nong, một Việt Kiều Mỹ có tiếng và có tâm với thế hệ trẻ Việt Nam lúc bấy giờ.

Những bước chân đầu tiên trên đất Mỹ

Du học không phải là con đường trải hoa hồng. Đầu những năm 90s, du học và Internet chưa phổ biến như bây giờ, thông tin về du học lại càng thiếu. Không có sự chỉ bảo và hướng dẫn của những người đi trước, Kevin từng suýt phải vào tù vì thiếu hiểu biết về văn hoá và pháp luật nước bạn.

Ở Mỹ và nhiều nước phát triển, chỉ những người từ 21 tuổi trở lên mới được phép uống rượu bia. Vào đại học, các sinh viên chưa đủ tuổi mau chóng kết thân và nhờ anh bạn Việt Nam lớn tuổi hơn mua giúp rượu để cùng tiệc tùng trong ký túc xá. Việt Nam chẳng lại lẫm gì với hình ảnh cậu nhóc xách chai đi mua rượu cho cha, chàng sinh viên Kevin ngây ngô cũng vì thế mà nhiệt tình “giúp bạn” mà không hề biết tội mua rượu cho người chưa trưởng thành có thể ngồi tù. Giao bia cho bạn xong, anh yên tâm…đi ngủ. Đêm đó nhóm sinh viên nhậu nhẹt say sưa và gây chuyện, cảnh sát vào tận ký túc xá, nhăm nhe… còng tay Kevin. May sao ban quản lý ký túc xá đứng ra nói hộ và bảo vệc cậu sinh viên quốc tế thiếu hiểu biết. Kevin mỉm cười hồi tưởng: “Thật hú vía, nhưng cũng từ đó Kevin buộc bản thân phải cẩn trọng hơn, tìm hiểu kỹ hơn văn hoá, pháp luật và đời sống nước Mỹ để bản thân không bao giờ rơi phải tình trạng tương tự”.

Luật pháp Mỹ không cho phép sinh viên quốc tế đi làm thêm. Để trang trải chi phí, Kevin cuối cùng đã tìm ra cách kiếm tiền chính đáng. Thông qua mối quan hệ tốt đẹp với các giáo sư, anh được giới thiệu một số công việc bán thời gian tại trường. Đồng thời, nhờ thành tích học tập xuất sắc, kỳ nào Kevin cũng giành được học bổng hoặc trợ giúp tài chính của nhà trường. Điều này giúp anh duy trì việc học đắt đỏ trên đất Mỹ.

Kevin đã gây ấn tượng với các giáo sư như thế nào?

Kevin không gặp khó khăn gì trong học tập. Anh chia sẻ “học sinh, sinh viên Việt Nam thường giỏi các môn tự nhiên hơn các sinh viên nước khác”. Trong một môn học tự nhiên, khi các bạn còn chưa hiểu bài thì Kevin đã thông tường. Anh dành nguyên cả một buổi giảng bài say sưa cho các bạn học. Đúng lúc ấy thì giáo sư dạy môn này đi ngang qua, thầy dừng lại một chút quan sát cách Kevin giảng bài rồi trở về phòng. Trời đất xui rủi thế nào, bài thi kết thúc môn ấy Kevin bất cẩn làm sai kết quả. Nhưng anh vô cùng ngạc nhiên khi vẫn nhận được số điểm tuyệt đối với lời chú giải của giáo sư: “Tôi tình cờ quan sát được cách em giảng bài cho các sinh viên khác. Qua đó tôi biết là em hiểu bài và hiểu rất sâu. Vậy nên cho dù bài kiểm tra của em thế nào, tôi vẫn sẵn sàng cho em 100 điểm.”

Một dịp khác, Kevin được học tại lớp của Giáo sư Dale Haywood về Triết học tư bản chủ nghĩa. Thầy là một trong những giáo sư được tôn trọng nhất tại Northwood University và trong giới công nghệ xe hơi. Kevin có cơ hội thảo luận cá nhân với thầy rất nhiều lần về sự khác biệt giữa Tư bản chủ nghĩa và Xã hội chủ nghĩa, giúp giáo sư hiểu thêm nhân sinh quan của anh và con người Việt Nam. Điều này khiến giáo sư quý mến và có ấn tượng tốt với cậu sinh viên Việt Nam. Thầy còn chủ động giữ quan hệ lâu dài với Kevin.

Phải nói thêm là Kevin rất chủ động xây dựng các mối quan hệ cá nhân, từ bạn bè, đồng nghiệp đến thầy cô giáo. Điều này giúp quãng thời gian du học và định cư của anh trở nên thuận lợi hơn. Anh cũng nhờ đó mà hoà nhập xã hội mới tốt hơn.

Từ cay đắng, thất bại đến định cư tại Mỹ

Tốt nghiệp đại học loại xuất sắc, Kevin vô cùng tự tin khi đi xin việc. Công ty đầu tiên, nhà tuyển dụng hỏi anh:

– Em có giấy phép lao động tại Mỹ không?

– Có ạ, là giấy phép lao động của sinh viên quốc tế.

Nhà tuyển dụng nhíu mày, sinh viên quốc tế chỉ được phép làm việc 1 năm tại Mỹ sau khi tốt nghiệp.

– Em tốt nghiệp ngành gì?

– Là ngành Kinh doanh quốc tế.

Nghe đến đây, họ cười.

– Công ty của chúng tôi được mặc định là công ty quốc tế, và mọi hoạt động kinh doanh của công ty là hoạt động quốc tế từ rất lâu rồi. Các chương trình kinh doanh quốc tế ở đại học còn mang nặng tính lý thuyết, một sinh viên mới ra trường như em khó có thể đóng góp kinh nghiệm thực tiễn cho chúng tôi.

Kevin trầm tư, “Có những ngành học rất hot tại Việt Nam nhưng không có nghĩa là chúng được chào đón tại nước ngoài. Vì thiếu sự chuẩn bị và tìm hiểu kỹ lưỡng về nghề nghiệp và thị trường lao động Mỹ, tôi đã thất nghiệp ngay sau khi ra trường.”

Kevin đã từng rất nản lòng khi nộp đơn ở gần 20 công ty nhưng đều bị từ chối vì cùng một lý do: Anh chẳng có lợi thế cạnh tranh nào để khiến nhà tuyển dụng cân nhắc tuyển dụng một anh sinh viên quốc tế thay vì một công dân Mỹ. Không xin được việc làm, không có công ty bão lãnh đồng nghĩa với việc Kevin phải sớm trở về Việt Nam.

Trong lúc tuyệt vọng nhất, Giáo sư Dale Haywood đã giúp đỡ anh. Dựa vào uy tín cá nhân, thầy giới thiệu Kevin làm quản lý tại một công ty kinh doanh phụ tùng xe hơi. Làm được hơn 4 năm, Kevin được thăng tiến nhưng vẫn không thể sánh kịp với mức độ thăng tiến của người bản địa. Một lần nữa anh ý thức rõ các bất lợi từ ngành học và chuyên môn thiếu cạnh tranh của mình. Sau nhiều đêm trăn trở, Kevin quyết định thay đổi bản thân để tạo ra cơ hội nghề nghiệp tốt hơn. Dựa trên đánh giá năng lực bản thân và thị trường lao động, cuối cùng Kevin chọn học Thạc sỹ Khoa học máy tính tại Đại học Califonia State University. Tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành này, Kevin xin được việc làm đúng chuyên môn và liên tục thăng tiến tại tập đoàn vận tải Expeditors, được công ty bảo lãnh đến lúc định cư.

Kevin nhấn mạnh, “Nếu sinh viên muốn định cư sau khi ra trường, có nhiều cách để thực hiện. Một trong những cách đó là lựa chọn nghề nghiệp có lợi thế cạnh tranh mà bản thân có thể làm giỏi. Quan trọng hơn, sinh viên phải học cách xây dựng mạng lưới quan hệ hỗ trợ ngay từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường.”

Kevin đã tìm thấy đam mê như thế nào?

Trong thời gian đi làm tại Expeditors, Kevin nhiều lần huấn luyện nhân viên của công ty và dần tìm thấy niềm đam mê giảng dạy từ đây. Sau gần 20 năm học tập và làm việc tại Mỹ, nhìn lại quãng đường đã qua cùng những bài học đắt giá của bản thân, Kevin nhận ra rằng anh đã từng chọn sai hướng đi rất nhiều lần, bỏ qua vô vàn cơ hội tốt để thăng tiến nghề nghiệp khi còn trẻ. Anh đã chịu ảnh hưởng từ phụ huynh khi chọn ngành học Ngoại thương và sau này là Kinh doanh quốc tế. Cả quyết định không đi du học Nga, bỏ qua cơ hội học bổng của Johnson and Johnson và nhiều quyết định khác đều chỉ có tầm nhìn ngắn hạn, không được phân tích kỹ lưỡng và không theo một kế hoạch phát triển nghề nghiệp dài hạn. Kevin chia sẻ: “Từ trước đến giờ tôi luôn được mọi người đánh giá là thông minh và chịu khó, nhưng chính tư duy ngắn hạn của thời trẻ và việc không tìm một người cố vấn đưa đường chỉ lối đã khiến tôi đưa ra nhiều quyết định không đúng, ảnh hưởng nhiều đến việc phát triển sự nghiệp. Tôi đã có thể tìm ra đam mê và đầu tư cho nó sớm hơn chứ không phải mất đến 18 năm tự vật lộn và rút ra bài học như bây giờ.”

Chứng kiến cảnh nhiều bạn du học sinh ở Mỹ mất phương hướng và phải trở về nước vật lộn với nghề nghiệp mình không giỏi, Kevin luôn cảm thấy thôi thúc được làm một điều gì đó có ý nghĩa cho thế hệ trẻ Việt Nam, giúp họ tránh được các sai lầm như anh, có thể rút ngắn thời gian phát triển nghề nghiệp và sớm đạt được giấc mơ. Anh đã từ bỏ công việc đang tiến triển rất tốt tại Mỹ, trở về Việt Nam giảng dạy tại Đại học RMIT và thành lập trung tâm Global Me Education để giúp sức cho các bạn trẻ Việt Nam trở thành công dân toàn cầu.

Lời kết

Đã từng tư vấn hướng nghiệpdu học cho gần 500 học sinh và sinh viên tại thành phố Hồ Chí Minh, Kevin đúc kết được rằng rào cản lớn nhất khiến nhiều bạn trẻ Việt Nam khó vươn ra thế giới chính là sự thiếu chuẩn bị. Chỉ giỏi tiếng Anh thôi là chưa đủ vì tiếng Anh chỉ là phương tiện để học và để giao tiếp tại nước bạn. Chỉ chăm chăm vào việc học ở trường mà không chú ý rèn luyện các kỹ năng khác sẽ khiến học sinh tụt hậu và khó có khả năng cạnh tranh với các lực lượng lao động tinh nhuệ khác. Thiếu định hướng nghề nghiệp từ trung học phổ thông sẽ khiến học sinh chọn sai ngành nghề, mãi loay hoay khổ sở từ lúc học đến lúc ra trường, thất nghiệp hoặc làm sai ngành và khó thăng tiến. Du học sinh thất nghiệp ở cả nước ngoài lẫn Việt Nam là không hề hiếm. Người nào may mắn và nỗ lực nhiều thì có thể trụ lại nước ngoài, nhưng đã phí hoài bao nhiêu năm tuổi trẻ và tiền bạc để có thể đi đúng đường, như trường hợp của Kevin. Hơn lúc nào hết, học sinh Việt Nam cần những người cố vấn dày dặn kinh nghiệm quốc tế làm đòn bẩy giúp các bạn vạch đúng lộ trình nghề nghiệp và thành công sớm hơn, dù là ở Việt Nam hay quốc tế. Và những người cố vấn giàu kinh nghiệm và tâm huyết như Kevin đã và đang tạo ra các thay đổi tích cực cho các thế hệ học sinh và sinh viên Việt Nam.


Global Me Education

Fanpage Global Me: www.facebook.com/globalmevn

YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=X7iN51ThVq8